Zakwas buraczany: jak go zrobić w domu?

Co to jest zakwas buraczany i dlaczego warto go pić?

Zakwas buraczany to naturalnie fermentowany napój o głębokim, rubinowym kolorze i charakterystycznym, lekko kwaśnym smaku. Od wieków znany w polskiej kuchni jako baza do barszczu czerwonego, w ostatnich latach powrócił na stoły jako superfood dzięki swoim wyjątkowym właściwościom zdrowotnym. Zakwas buraczany jest bogaty w witaminy (głównie C, B i K), minerały (żelazo, magnez, potas), antyoksydanty i probiotyki, które wspierają odporność, poprawiają trawienie i regulują ciśnienie krwi.

Picie zakwasu regularnie może przyczynić się do oczyszczenia organizmu z toksyn, poprawy krążenia, a nawet zwiększenia wytrzymałości fizycznej, co czyni go popularnym również wśród sportowców.

Jakie są właściwości zdrowotne zakwasu z buraków?

Zakwas buraczany kryje w sobie bogactwo korzyści dla zdrowia. Dzięki zawartości naturalnych probiotyków wspiera mikroflorę jelitową, co pozytywnie wpływa na procesy trawienne i odporność organizmu. Antyoksydanty obecne w burakach, takie jak betaniny, neutralizują wolne rodniki i wykazują działanie przeciwzapalne. Zakwas jest również źródłem azotanów, które w organizmie przekształcają się w tlenek azotu – substancję rozszerzającą naczynia krwionośne, obniżającą ciśnienie i wspomagającą przepływ krwi.

Ponadto, zakwas może mieć działanie wspomagające przy anemii dzięki dużej zawartości żelaza. Regularne picie go ma pozytywny wpływ na kondycję skóry, a dzięki działaniu oczyszczającemu, przyczynia się do lepszej pracy wątroby i nerek.

Jak zrobić zakwas buraczany krok po kroku?

Przygotowanie zakwasu buraczanego w domu wcale nie jest trudne. Wymaga czasu i cierpliwości, ale efekty wynagradzają wszystko. Oto sprawdzony sposób na domowy zakwas buraczany:

• Składniki:
  • 1 kg buraków (najlepiej ekologicznych)
  • 3-5 ząbków czosnku
  • 1 litr przegotowanej, ostudzonej wody
  • 1 łyżka soli kamiennej niejodowanej
  • kilka liści laurowych
  • kilka ziarenek ziela angielskiego
  • opcjonalnie: kilka ziarenek pieprzu, koper, marchewka

Przygotowanie:

1. Buraki dokładnie umyj, obierz (można też nie obierać – zależnie od preferencji) i pokrój w cienkie plastry lub półksiężyce.
2. Do dużego słoja lub kamionkowego naczynia włóż buraki, czosnek (przekrojony na pół), przyprawy i ewentualnie inne dodatki.
3. Rozpuść sól w przegotowanej, ostudzonej wodzie i zalej zawartość naczynia tak, aby woda całkowicie przykrywała warzywa.
4. Przykryj naczynie gazą lub czystą ściereczką, zabezpiecz gumką i odstaw w ciepłe, ciemne miejsce na 5-7 dni. Codziennie sprawdzaj, czy nie pojawiła się pleśń i ewentualnie zdejmuj pianę.
5. Po tygodniu przecedź zakwas przez sito do butelek i przechowuj w lodówce nawet do kilku tygodni.

Jak rozpoznać, że zakwas jest gotowy?

Gotowy zakwas buraczany powinien mieć intensywny, rubinowy kolor, charakterystyczny kwaśny zapach (troszkę podobny do kiszonki) i lekko pikantny smak. Jeśli na powierzchni pojawiła się niewielka ilość białej piany – to normalny efekt fermentacji. Należy jednak uważać na pojawienie się pleśni (zazwyczaj ma formę białych lub zielonych kłębków) – w takim wypadku zakwas trzeba niestety wylać.

Smak zakwasu zmienia się z każdym dniem kiszenia: im dłużej stoi, tym staje się bardziej intensywny i kwaśny. Dla celów zdrowotnych najczęściej polecany jest zakwas fermentowany przez minimum 5 dni.

Jak pić zakwas buraczany i jak często?

Zakwas buraczany najlepiej pić na czczo, 50-100 ml dziennie. Taka ilość wystarczy, by wywierać pozytywny wpływ na organizm. Można też dodawać go do koktajli warzywnych, zup lub zjadać sam zakwaszony burak jako dodatek do obiadu. Osoby z chorobami układu pokarmowego (np. wrzody) i kobiety w ciąży powinny skonsultować spożycie zakwasu z lekarzem.

Zaleca się rozpoczęcie od mniejszych ilości, np. 30 ml dziennie, aby organizm mógł oswoić się z działaniem probiotyków i kwasów zawartych w zakwasie.

Czy zakwas buraczany można pić codziennie?

Tak, zakwas buraczany można pić codziennie, o ile nie ma ku temu przeciwwskazań medycznych. Regularne spożywanie zakwasu może przynieść korzyści takie jak poprawa samopoczucia, większa energia, lepsza odporność i regulacja pracy układu trawiennego. Warto jednak wsłuchiwać się w potrzeby własnego organizmu – niektórym wystarczy kilka porcji tygodniowo, aby odczuć pozytywne efekty.

W diecie osób aktywnych fizycznie zakwas może z powodzeniem zastąpić sztuczne izotoniki – naturalnie uzupełnia elektrolity i wspomaga regenerację po wysiłku.

Dlaczego zakwas z buraków może się nie udać?

Najczęstsze przyczyny nieudanego zakwasu to obecność chloru w wodzie, użycie jodowanej soli, brak higieny, lub zbyt niska temperatura otoczenia. Fermentacja to proces wymagający odpowiednich warunków: czystości, ciepła i czasu. Woda powinna być przegotowana i ostudzona, a używane naczynia sterylne. Sól jodowana może zakłócić rozwój pożądanych bakterii fermentacyjnych – dlatego sięgaj zawsze po sól niejodowaną – najlepiej kamienną lub himalajską.

Jeśli temperatura w pomieszczeniu jest zbyt niska (poniżej 18°C), fermentacja może być bardzo powolna lub całkowicie zahamowana. Z kolei zbyt wysoka temperatura sprzyja wzrostowi niepożądanych drobnoustrojów. Idealna temperatura do kiszenia to około 20-22°C.

Jak przechowywać zakwas z buraków?

Po zakończonej fermentacji zakwas należy przelać do czystych, szczelnie zamkniętych butelek lub słoików i przechowywać w lodówce. Dzięki niskiej temperaturze proces fermentacji zostaje zatrzymany, a napój zachowuje świeżość przez ok. 2-3 tygodnie. Jeśli pojawią się oznaki gazowania lub zmętnienie, ale bez obecności pleśni, zakwas nadal może być bezpieczny do picia.

Można również zamrozić nadmiar zakwasu w postaci lodowych kostek i dodawać jako zdrowy dodatek do zup lub koktajli.